Arash Tajdar
Wanneer het fenomeen van de terugkeer van de slogan van Javed Shah in het publieke en protestklimaat van Iran ter sprake komt, kiezen velen voor de eenvoudigste antwoorden: “nostalgie naar de jaren vijftig”, “vergelijking van economische indicatoren” of “politieke koppigheid”. Maar dit is de meest oppervlakkige laag van dit fenomeen. Om precies te begrijpen waarom een generatie die tijdens het koninkrijk nooit heeft geleefd, haar meest radicale eisen roept in de vorm van een van de zogenaamde traditionele woorden uit de Iraanse politieke geschiedenis, moet men verder gaan dan het niveau van de alledaagse politiek en zich verdiepen in de semiotiek, de historische psychologie en de politieke sociologie.
In de wetenschap van de semiotiek zijn woorden en slogans niet statisch; Het zijn eerder symbolen waarvan de betekenis in de loop van de tijd verandert.
Tijdens het Pahlavi-tijdperk, vooral na de jaren 1340, maakte de zin van Javid Shah deel uit van het officiële protocol van de regering, dat elke ochtend werd herhaald in de rijen van scholen en kazernes. In die tijd was Javed Shah een discours van ‘boven naar beneden’ en een symbool van de gevestigde orde. Destijds had deze slogan meer een symbolisch en ceremonieel aspect om de status quo te handhaven. Tegenwoordig is het verhaal echter totaal anders. In de afgelopen decennia heeft de generatie van 57, vertrouwend op revolutionaire ideologieën en idealismen, geprobeerd een utopie op te bouwen door alles te vernietigen; Een generatie die, met een buitensporige fascinatie voor radicale veranderingen, de historische banden van Iran heeft verscheurd en de samenleving in de afgrond van de huidige crises heeft gesleept. Maar de afgelopen decennia zijn we getuige geweest van een verrassende historische wending waarbij de woordenschat van de machtsstructuur uit het verleden door het Iraanse volk wordt gebruikt als wapen tegen het regime. In feite veranderde de nieuwe generatie, als natuurlijke reactie op die chaotische en mislukte erfenis, dezelfde uitdrukking van Javed Shah, die ooit een symbool was van traditionele ceremonies, in een Ze hebben de slogan 100% underground, protest en van onderop omgezet, en dezelfde woorden die de generatie van 57 in de geschiedenis probeerde te begraven, zijn vandaag de dag het meest succesvolle verbale wapen van hun kinderen en nakomelingen geworden.
Een andere vraag die wordt opgeworpen is waarom, van alle alternatieve opties, de collectieve mentaliteit van Iraniërs in tijden van crisis overgaat op het concept van ‘Koning’? Het antwoord moet worden gezocht in het collectieve onbewuste en de geschiedenis van het Iraanse politieke denken.
In de historische psyche van de Iraniërs is de angst voor chaos, desintegratie en instabiliteit altijd angstaanjagender geweest dan de concentratie van macht. In de mythologie en geschiedenis van het oude Iran is de koning geen uitvoerend directeur, maar de belichaming van het ‘Izadi Bont’ en de pijler van de tent die Iran beschermt tegen instorting tegen demonische krachten en chaos.
Het concept van Iranshahri en koninkrijk is door de eeuwen heen, zelfs na de val van de Sassaniden, de enige rode draad geweest die de nationale identiteit en territoriale integriteit van de Iraniërs in stand heeft gehouden. Wanneer de hedendaagse Iraanse samenleving geconfronteerd wordt met existentiële crises, internationaal isolement en het risico van een ineenstorting van de infrastructuur, probeert het collectieve onbewuste daarom niet terug te keren naar een individuele dictatuur, maar probeert het het verenigende archetype op te roepen dat al drieduizend jaar een symbool is van territoriale integriteit.
Nu moeten we de vraag beantwoorden hoe de Zed-generatie, een individualistische, structuralistische en inherent liberale generatie, een slogan uitspreekt die lijkt te behoren tot een traditionele en hiërarchische structuur?
Sociale bewegingen in het Midden-Oosten handelen niet altijd via coherente ideologische acties, maar gebruiken symbolische instrumenten om de publieke ruimte te veroveren. Voor de hedendaagse jeugd is het officiële discours over soevereiniteit gebaseerd op de absolute ontkenning van Pahlavi en het instituut van de monarchie; Met andere woorden: de ideologische identiteit van het huidige systeem wordt gedefinieerd in ‘oppositie tegen de koning’. Als resultaat hiervan realiseert de nieuwe generatie zich met radicale intelligentie dat geen enkel woord uit de linkse, liberale of reformistische literatuur de grondslagen van de legitimiteit en ideologische taboes van het heersende systeem zo ter discussie stelt als de uitdrukking ‘Javid Shah’. Daarom is het gebruik van deze slogan door Generatie Z geen traditionalistische daad, maar een postmoderne deconstructieve daad: het gebruik van het grootste taboe op soevereiniteit, om een absolute breuk af te kondigen zonder terug te keren van het officiële discours. Hier symboliseert de koning niet een terugkeer naar het verleden, maar een volledige overgang van de huidige staat.
Aan de andere kant probeerde de revolutie van 1357 de Iraanse geschiedenis in twee delen te verdelen, Taghut en Islamitisch, en de verbinding van de samenleving met het moderniseringsproject uit het Pahlavi-tijdperk te verbreken. Het Pahlavi-tijdperk was de periode van de vorming van moderne instellingen, de stedelijke middenklasse, vrouwenrechten en de integratie van Iran in de wereldgemeenschap.
Na vier decennia van het testen van revolutionaire ideologieën (van marxistisch links tot de politieke islam en het reformisme), is de Iraanse samenleving ontwaakt uit utopische illusies en is ze op zoek naar een normaal leven, en zoekt ze haar utopie niet in een denkbeeldige toekomst, maar in een verloren maar tastbaar verleden; Een verleden waarin het natuurlijke pad van vooruitgang en natiestaatopbouw plaatsvond. Vanuit dit gezichtspunt is de roep van ‘Javed Shah’ een poging om een periode van vier decennia te negeren. Het is een poging om de geschiedenis van Iran opnieuw te verbinden met de moderne nationalistische natiestaat die begon met de grondwet en werd gestructureerd tijdens het Pahlavi-tijdperk.
Ten slotte is het reduceren van de slogan ‘Javid Shah’ tot simpele nostalgie of klassiek ‘royalisme’ een analytische fout. Tegenwoordig is deze slogan een supersymbool geworden dat vier functies tegelijkertijd heeft: een instrument om het grootste taboe van de gevestigde macht te doorbreken, een psychologische schuilplaats tegen de angst voor desintegratie van het thuisland, een symbool om opnieuw verbinding te maken met de gecensureerde nationale geschiedenis, en een vlag om terug te keren naar het concept van een normale en nationale regering.
Wanneer een symbool zo'n populariteit en penetratie in de samenleving bereikt, wordt het natuurlijk onvermijdelijk geconfronteerd met de plaag van oppervlakkigheid en surfen. Er zijn niet weinig mensen die, zonder een juist begrip te hebben van de historische last en de filosofie die in dit concept verborgen zit, dit woord gebruiken louter en alleen ter wille van collectieve opwinding, imitatie of zelfs om aandacht te trekken en tijdelijk krediet te verwerven op de hete markt van sociale netwerken. Maar zelfs dit demonstratieve, imitatieve en soms opportunistische gebruik is een belangrijk bewijs van de overwinning van dit symbool in het discours; Omdat het laat zien dat ‘Javid Shah’ de hoofdstroom van de straat is geworden, worden zelfs de zoekers naar zichtbaarheid gedwongen zich ermee te verbinden. Deze slogan verwijst niet alleen naar de persoon van de koning en de erfenis van het verleden, maar is ook een radicaal statement over vandaag en hoe we ons morgen kunnen voorstellen in de diepe mentaliteit van de Iraanse samenleving.
